Ψυχοσάββατα

Μπορεί ο πόνος για το χάσιμο ενός προσφιλούς προσώπου της οικογένειας, συγγενή, φίλου, αλλά και πατριώτη να χαλαρώνεται με το χρόνο, ο ψυχικός δεσμός όμως ποτέ δεν σβήνει, όσα χρόνια και αν περάσουν. Έχουν δημιουργήσει τρόπους να επικοινωνούν, έστω και νοερά με τους νεκρούς. Δεν είναι κάτι που επινοήθηκε από τη χριστιανική θρησκεία ή την εκκλησία. Είναι μια συνέχεια του δεσμού που υπάρχει μεταξύ των ζωντανών και των πεθαμένων από τότε που ο άνθρωπος ένοιωσε τον εαυτό του, που αναγκάστηκε να ζήσει σε κοινωνία.

Αισθάνεται την ανάγκη να επικοινωνεί με τους νεκρούς του. Νοιώθει υποχρέωση, καθήκον του να τους τιμούν και να το εκφράζουν με διάφορους τρόπους.

Οι προχριστιανοί συνόδευαν τους νεκρούς στους τάφους με πολλά προσωπικά τους αντικείμενα, με κτερίσματα για να τα χρησιμοποιούν στις ανάγκες της ζωής τους στον καινούργιο κόσμο, καθώς και με φαγητά. Τα κόλυβα είναι μια συνέχεια των προσφορών των παλαιών ανθρώπων προς τους νεκρούς. Είναι από τις εκδηλώσεις που ποτέ δεν έπαψαν να γίνονται.

Η χριστιανική εκκλησία είναι συνδεδεμένη με το σεβασμό των νεκρών. Μετέχει στη λατρεία των νεκρών και στις εκδηλώσεις για τους νεκρούς. Θεωρείται πως οι ψυχές των νεκρών παρίστανται αοράτως στις οποιεσδήποτε ενέργειές τους, ώστε οι μεν νεκροί να ευχαριστιούνται που δεν ξεχάστηκαν, οι δε ζωντανοί να είναι ικανοποιημένοι, γιατί εξετέλεσαν το καθήκον τους.

Αυτό απαντάται σ’ ολόκληρο τον Ελληνικό χώρο. Σε χωριά και πόλεις τα νεκροταφεία γεμίζουν από τους απολιπομένους που θέλουν να επικοινωνήσουν με εκείνους που έχουν φύγει. Έτσι η κάθε νοικοκυρά, έκανε προσπάθεια να ευχαριστήσει τους νεκρούς προσφέροντάς τους, εκτός από τα πρόσφορα και κόλυβα. Έχουν καθιερωθεί ορισμένες ημέρες για τις εκδηλώσεις προς τους νεκρούς. Τα Ψυχοσάββατα. Είναι αφιερωμένα στη θύμιση των νεκρών και η προσφορά εκτός από τα λουλούδια, τα τρισάγια, το άναμα των κανδυλιών, των κεριών και κόλυβα. Γίνεται λειτουργία στις εκκλησίες ώστε τα κόλυβα να πάρουν ιερότητα και στη συνέχεια να μοιρασθούν στον κόσμο. Τα πάντα είναι στολισμένα με καρύδια, ρόδια, κουφέτα και ζάχαρη μπροστά στις εικόνες, στο Άγιο Βήμα περίμεναν τον αγιασμό τους και τις ευχές εκείνων που θα τα έτρωγαν. Η συγχώρεση να είναι ολόκαρδη. Ο Θεός να τους αναπαύσει. Είναι ένα άνοιγμα της ψυχής μας, ένας λαμπρός οφθαλμός που βλέπει το κάλος της αρετής και ωθεί τον άνθρωπο σε άλλους κόσμους.

 

* Το κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο «Η ιστορία του χωριού Δούκα – Ηλείας» του επίτιμου δικηγόρου Κωνσταντίνου Ιωάννου Γκοτζιά.