Πνευματικές Πηγές - Οικογένεια

Κατηγορία: Ιστορία

Η οικογένεια είναι η τροφός κάθε ανθρώπου.

Δεν του δίνει μόνο σωματική υπόσταση. Του δίνει και τα εφόδια, τον οπλισμό για να σχηματίσει τον κόσμο και την προσωπικότητά του.

Στην οικογένεια του χωριού μας επικρατούσε πνεύμα αγάπης, πνεύμα νοικοκυροσύνης, πνεύμα συνεννόησης, σεβασμός και πειθαρχία στο σπίτι. Ο Πατέρας, νοικοκύρης του σπιτιού. Κεφαλή της οικογένειας, η Μάνα, η βασίλισσα της οικογένειας. Η μεγάλη μορφή για τη ζωή του ανθρώπου. Το πρόσωπο που εμπνέει ό,τι μεγάλο και ωραίο. Είναι μορφή και ιδέα. Βάζει το θεμέλιο και τις βάσεις του σπιτιού, του αληθινού πολιτισμού. Είναι η Εύα, η Ζωή.

Δεν είναι ο τοκετός που κάνει την μητέρα, αλλά η σωστή ανατροφή των παιδιών της. Είναι εκείνη που εμψυχωμένη από αληθινά διδάγματα γίνεται εμπνεύστρια κάθε ωραίου.

"Ουδέν ισχυρότερον γυναικός ευλαβούς και συνετής προς το ρυθμίζειν τον άνδρα και διαφυλάττειν αυτού την ψυχήν εν οις αν θέλει”.

"Φρόνιμοι μητέρες ωκοδόμησαν οίκους, η δε άφρων κατέστρεψε ταις χερσίν αυτήν".

Το λέει και η κοινή γνώμη: "Όσα και αν φέρει ο άνδρας στο σπίτι, εάν δεν κουμαντάρει σωστά η γυναίκα, το σπίτι διαλύεται".

Η Ελληνίδα μάνα ξέρει να κρύβει στην καρδιά της και να μεταδίδει στο παιδί της τ’ ατίμητα δώρα που θα κρατήσουν ελεύθερο το φρόνημά του.

Οι γυναίκες του χωριού μας τιμούσαν την οικογένεια τους. Το σπίτι τους, όσο φτωχό και αν ήταν, το θέλαν πάντα καθαρό, όπως και τον εαυτό τους."Την γυναίκα μη όμμασι το σώμα λαμπρύνειν θέλε, έργον δε καθαροίς και τρόπους την καρδίαν" (Ευρυπίδης).

"Την γυναίκα ποιεί κοσμιωτέραν, ούτε χρυσός, ούτε σμάραγδος, αλλά όσα σεμνώτης και ευταξία αιδούς περιτίθησι" (Πλούταρχος).

Οι Δουκιώτισες είχαν χαρίσματα που τις κοσμούσαν και γι’ αυτό έχαιραν εκτίμησης.

Οι γονείς, οι οποίοι είναι οι πρώτοι παιδαγωγοί των παιδιών τους και για πολλά χρόνια πρέπει να συνειδητοποιούν ότι το ήθος, οι ηθικές αρχές, οι πνευματικές αξίες, τα ιδανικά, τα υγιή πιστεύω, είναι εκείνα τα οποία δεν διδάσκονται με λόγια, ούτε επιβάλλονται με νόμο. Εμπνέονται με το παράδειγμα εκείνων που τα κάνουν πράξη στην καθημερινή τους ζωή. Πρέπει να τους τα εμφυσήσει κανείς ως πνοή ζωής βιώνοντάς τα. Τότε μπαίνουν στην καρδιά του παιδιού και δεν φεύγουν ποτέ.

Στο Δούκα ήταν κοινή επιδίωξη των γονιών να μάθουν στα παιδιά γράμματα. Από τη μετάδοση των γραμματικών γνώσεων προκύπτει η σταδιοδρομία και η κοινωνικοποίηση.

Προς αυτή την κατεύθυνση καθοδηγούσαν τα παιδιά τους. Πώς θα σπουδάσουν, πώς θα γίνουν επιστήμονες. Να γαλουχηθούν με την ελληνική εθνική ιδεολογία. Επικρατούσε όμως και η κακή νοοτροπία και παράδοση ότι οι σπουδές ήταν για τ’ αγόρια. Για τα κορίτσια ήσαν αρκετά τα γράμματα του Δημοτικού κι ας υπήρχαν κορίτσια με όρεξη, θέληση και δυνατότητες να βαδίσουν σ’ ανώτερα σκαλοπάτια, όπως απεδείχθει όταν έσπασε αυτό το ανόητο φράγμα κι άνοιξε ο δρόμος για τη μόρφωση των κοριτσιών. Όταν αποδείχθηκε ότι η γυναίκα δεν είναι μόνο για το σπίτι, για το χωράφι, να γίνεται μητέρα, έχει προσόντα και ιδανικά που βοηθούν την οικογένεια και την κοινωνία. Γινόταν κάθε θυσία, για τ’ αγόρια, να προχωρήσουν σε σπουδές.

Υπήρχε όμως και αντιστάθμισμα. Τα σπουδασμένα αγόρια έπαιρναν στην πλάτη τους και υποχρεώσεις. Να σπουδάσουν, να προχωρήσουν, να προκόψουν και να προσφέρουν. Πρώτα για την αποκατάσταση των αδελφών τους. Να βοηθήσουν τους γονείς όσο μπορούσαν. Τελευταία έμενε και η υποχρέωση για τον εαυτό τους. Να δημιουργήσουν δική τους οικογένεια. Ήταν όρκος τιμής, για κάθε αγόρι, όχι μόνον των σπουδασμένων, ν’ αποκαταστήσει τις αδελφές του, γιατί το δυναμικό που κρύβει το θηλυκό γένος, έμενε σε αδράνεια. Κι αυτή η υποχρέωση δεν επικρατούσε μόνο στο Δούκα. Ήταν παράδοση όλης της περιοχής. Και πραγματικά δεν υπήρξαν επίορκοι. Και δεν ήταν μόνο αυτή η υποχρέωση. Η παράδοση επέβαλε να τηρείται και η προτεραιότητα της παντρειάς των κοριτσιών. Πρώτα έπρεπε να παντρευτεί η μεγάλη και στη συνέχεια οι άλλες. Έπρεπε να τηρηθεί η σειρά, ανεξαρτήτως αν παρουσιαζόταν ευκαιρία για τη μικρότερη. Έχει σπάσει και αυτός ο φραγμός. Φυσά άνεμος ελευθερίας και πρωτοβουλίας.

Οι μανάδες, όσο και αν τα πράγματα άλλαξαν, ήσαν οι μεγάλοι σκλάβοι στην οικογένεια. Έπρεπε να ρυθμίζουν τα πράγματα, ώστε το σπίτι να πάει μπροστά. Να εξοικονομηθούν τα πενιχρά βαλάντια για να προχωρήσει το αγόρι σε μεγαλύτερο σχολείο. Κι όταν υπήρχε ο νοικοκύρης του σπιτιού τα πράγματα είχαν κάποια ομαλότητα, όταν εκείνος δεν υπήρχε, όλο το βάρος έπεφτε στους ώμους της μάνας. Και οι ηρωΐδες αυτές το κατόρθωναν, γιατί το σπίτι ήθελε να έχει έναν επιστήμονα. Το καμάρι της οικογένειας και όλου του χωριού. Όταν επέστρεφε στο χωριό ένας επιστήμονας, έκανε υπερήφανους όχι μόνο τους γονιούς, αλλά όλο το χωριό. Τον έβλεπαν σαν ένα στήριγμα, μια καινούργια πνευματική πηγή, νέα πνοή και δύναμη, φτερά για αγώνες και θυσίες. Τέτοια μορφωτική κυψέλη ζούσε στο Δούκα, που το φως του φώτιζε όλη την περιοχή. Και τα παιδιά έβαζαν μέσα στην ψυχή τους τη θυσία της οικογένειας και τα έδεναν σφιχτά με τους δεσμούς των υποχρεώσεών τους. Είναι αλήθεια, ότι πολλές φορές τα όνειρα των γονιών δεν εκπληρώνονται, γιατί κάθε παιδί γεννιέται με τη δική του τύχη, με τις δικές του επιθυμίες και τους δικούς του οραματισμούς.

Τα παιδιά ρωτούνε και ξαναρωτούνε με τη συναρπαστική ωμότητα της ηλικίας, που δεν νοθεύτηκε ακόμη, για πράγματα που ενήλικας νους θέλει ν’ αποφύγει κι όμως πρέπει να ρίχνει φως στην περιέργεια του παιδιού.

Τα παιδιά τελούν σ’ εγρήγορση, αφουγκράζονται το ρεύμα της ζωής και παίρνουν τα μηνύματά της. “Καλώς εκτρέφει πατήρ δίκαιος, επί δε υιώ σοφώ ευφραίνεται η ψυχή αυτού”. Η μάνα έχει εξουσία στο παιδί της, όχι μόνο επειδή η ζωή του παιδιού είναι δημιούργημά της, αλλά και επειδή η ίδια αισθάνεται τη μεγαλύτερη παρόρμηση προς αυτό. Της δίνει τη δύναμη που ξεπερνιέται από οποιαδήποτε άλλη φυσιολογική σχέση με τους ανθρώπους. Είναι το πιο βαθύ πλάσμα του κόσμου. Γονιμοποιεί εσωτερικά της αισθήματα και δημιουργεί έναν καινούργιο κόσμο.

Μέσα σ’ αυτό το πνευματικό επίπεδο ζούσαν οι Δουκαίοι και τα παιδιά τους, και την πνευματικότητα αυτή τη διοχέτευαν όπου μπορούσαν. Στα παιδιά που ερχόντουσαν από όλη την περιοχή, από όλα τα χωριά, να φωτιστούν από τα σχολεία που λειτουργούσαν. Από το Γούμερο, την Αγία Άννα, τον Κλειδιά, τη Γιάρμενα, το Κούμανι, την Αχλαδινή, τη Νεμούτσα, τον Ξηρόκαμπο, τ’ Άσπρα Σπίτια, την Κάμενα, το Λάλα, το Μπάστα, την Καλολετσή, τις Μηλιές προσβλέπανε το Δούκα σαν πηγή μόρφωσης και προόδου. Απ’ όλα τα παιδιά που πέρασαν από το Δούκα, βγήκαν αξιόλογοι επιστήμονες, που ανέπτυξαν πνεύμα φωτισμού.

Το Δούκα τους καμάρωνε, τους αγαπούσε, τους θεωρούσε παιδιά του γιατί κι εκείνο είχε προσφέρει στην ανάπτυξή τους. Και εκείνοι που πήραν το φως, ποτέ δεν ξέχασαν το Δούκα. Θεωρούν υποχρέωσή τους να το μνημονεύουν.

 

* Το κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο «Η ιστορία του χωριού Δούκα – Ηλείας» του επίτιμου δικηγόρου Κωνσταντίνου Ιωάννου Γκοτζιά.