Οικογένεια Φραγκούλη

Η Δουκαϊκή κοινωνία των τελευταίων χρόνων της Τουρκοκρατίας, αλλά και προγενέστερα, περιλάμβανε στους κόλπους της, πολλές και σημαντικές οικογένειας, που διέθεταν παιδεία και πολιτισμό. Κατά τη διάρκεια της δουλείας, κατέφυγαν στο Δούκα αρκετές οικογένειες που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ιστορία της περιοχής.

Δεν είναι παράδοξο, να ισχυρισθεί κανείς, ότι το Δούκα από τα παλιά μέχρι πρότινος, μαζί με την Δημητσάνα Γορτυνίας και τη Δίβρη Ηλείας, εξύψωσαν το επίπεδο ζωής της περιοχής.

Μεταξύ των σημαντικών οικογενειών, βρίσκουμε και την οικογένεια Φραγκούλη. Η αρχική ονομασία της οικογένειας ήταν Μάτεση. Είχε τιμηθεί με χορήγηση φέουδου και είχε περιληφθεί στο LIBRO D’ ORO της Βενετίας του έτους 1572, για τις υπηρεσίες που είχε προσφέρει. Η έδρα της ήταν στη Μεθώνη, μετά δε την πτώση στους Τούρκους εγκαταστάθη στη Ζάκυνθο μ’ επικεφαλής τον Αντώνιο Μάτεση. Φεύγουσα τους κατατρεγμούς των Βενετών τον 17ο αιώνα, εγκαθίσταται στο Δούκα. Κάποιο μέλος της οικογένειας έλαβε το παρωνύμιο Φραγκούλη, επειδή πρώτος στην περιοχή αντικατέστησε τη φουστανέλα και το φέσι, με φράγκικα ενδύματα κι έτσι το παρωνύμιο μετετράπη σε επώνυμο. Στην οικογένεια, σε ανάμνηση του αρχηγού της οικογένειας Αντωνίου Μάτεση, δινόταν σε μέλη αυτής το όνομα Αντώνιος.

Ένα από τα σπουδαιότερα στοιχεία, της ιστορίας της οικογένειας Φραγκούλη είναι 1) ένα χειρόγραφο βιβλίο του προπάππου μου Αναγνώστη (Ιωάννου) Αντωνίου Φραγκούλη με τίτλο “Επιτομή της Ιστορίας της Ελλάδος” κατατεθειμένο στην Εθνική Βιβλιοθήκη. 2) Το βιβλίο ”Η Ηλεία επί Τουρκοκρατίας” του Γ. Χρυσανθακόπουλου και 3) Το βιβλίο ”Η ιστορία των Μηλειών Ηλείας” του Π. Μπιλάλη.

Ο προπάππος μου, Αναγνώστης Φραγκούλης, είναι το αυτό πρόσωπο το αναφερόμενο του Γ. Χρυσανθακόπουλου στο βιβλίο του “Η Ηλεία επί Τουρκοκρατίας” λόγιος Φραγκούλης.

Την 10η Απριλίου 1806 εγεννήθη στο Δούκα ο Αναγνώστης Αντωνίου Φραγκούλης. Το βαπτιστικό του ήταν Ιωάννης. Παρακολουθούσε μαθήματα στη Σχολή Παπαγεωργάκη και αποφοιτήσας εχειροτονήθη αναγνώστης δηλ. βοηθός ιερέα και ψαλτών. Το βαφτιστικό του όνομα περιέπεσε σε αχρηστία και επεκράτησε το Αναγνώστης. Στις μάχες για το Λάλα εφοδίαζε τους μαχητές με φυσέκια και τρόφιμα, αργότερα εμφανίζεται ως γραμματέας του Γέρου του Μοριά (τοπικός) ή αντιπρόσωπος της Ηλείας σε συμβούλια προκριτών, όπως στη Βοστίτσα.

Μετά την απελευθέρωση, η διοίκηση της χώρας για τις υπηρεσίες του θέλησε να τον ανταμείψει με παραχώρηση γεωργικής γης στον κάμπο, δεν εδέχθη, ειπών “δεν έκαμα τίποτε περισσότερο από το καθήκον μου, προς την πατρίδα”. Εδέχθη την προσφερθείσα θέση του δασονόμου.

Στο οικογενειακό του δένδρο, αναφέρεται η αδελφή του Ευγενική. Ο Αναγνώστης Φραγκούλης ενυμφεύθη την Αγγελική Λαμπροπούλου και εκ του γάμου του απέκτησε τ’ ακόλουθα τέκνα:
1) τον Λεωνίδα το 1834
2) την Αικατερίνη το 1836
3) την Χριστίτσα το 1838
4) τον Αντώνιο το 1840
5) τον Παναγιώτη το 1843
6) τον Γεώργιο το 1845
7) τον Κωνσταντίνο το 1848

Η αδελφή του Αικατερίνη υπανδρεύθη τον Διονύσιο Βαρουξή. Ούτος δεν απέκτησε κληρονόμους. Υιοθέτησε κόρη καταγομένην εκ Λάλα ονομαζομένην Γαλανή και την υπάνδρευσε με τον Ιωάννην Τσαπάρα εκ Μηλεών και απέκτησαν τις παρακάτω θυγατέρες α) Ελένη, β) Δήμητρα (μητέρα του επιχειρηματία Γερμανού) γ) Ζωίτσα, δ) Καλλιόπη και τον Λεωνίδα.

Ο Λεωνίδας Αναγνώστου Φραγκούλης νομίζω ότι διετέλεσε συμβολαιογράφος του Δήμου Ολυμπίων. Η θυγατέρα του Χριστίτσα υπανδρεύθη εις Πύργον και το 1866 εγέννησε τον Δημήτριον. Ο γιος του Αντώνης ερωτεύθηκε ωραίαν κόρην, ο πατήρ της δεν τον ήθελε και έφτασε στο σημείο να τον σκοτώσει. Εξαφανίστηκε από την Ελλάδα και μετέβη στην Κωνσταντινούπολη. Από κει έστειλε δέμα με μαχαιροπήρουνα. Είχε γεράσει όταν τον ανακάλυψε ο αδελφός του Παναγιώτης που διέμενε στην Αθήνα, σε νοσοκομείο. Τον πήρε και έζησε με τ’ αδέλφια του.

Οικογένεια Παναγιώτου Αναγνώστου Φραγκούλη

Ο επόμενος γιος του Αναγνώστη Φραγκούλη είναι ο Παναγιώτης. Ούτος εγκατέλειψε έφηβος το Δούκα κι εγκατεστάθη στον Πύργο και δημιούργησε τυπογραφείο και την εβδομαδιαία εφημερίδα με το όνομα “Αυγή”. Ενυμφεύθη την Θεοφανώ Πανδοπούλου και απέκτησε τα παρακάτω παιδιά. Τον Ιωάννη το 1887, τον Φίλιππο το 1888, την Αγγελική το 1890, την Ελένη το 1891, τον Κίμωνα το 1893, την Βασιλική το 1896, τον Ανδρέα το 1896, και το 1901 τον Γιώργο.

Οι Ιωάννης, Κίμων και Γεώργιος υπηρέτησαν την τυπογραφία και ο Γεώργιος ως υπάλληλος στην Εισαγγελία Αθηνών και ο Ανδρέας ως δικαστικός υπάλληλος.

Οικογένεια Γεωργίου Αναγνώστου Φραγκούλη

Ο Γεώργιος υπηρέτησε ως στέλεχος των ενόπλων δυνάμεων. Διετέλεσε φρούραρχος στη Ζάκυνθο και είχε θυγατέρα ονόματι Αγγελική που ήταν μέλος της Ζακυνθινής Αριστοκρατίας και μετά της Πυργιώτικης.

Οικογένεια Κωνσταντίνου Αναγνώστου Φραγκούλη

Παντρεύτηκε την Μάμη (Νονά) μου, Αναστασούλα, εκ της οποίας απέκτησε δύο τέκνα τον Αντώνιο και τον Ιωάννη, τον πατέρα μου, το 1897 ο οποίος από μικρός έδειξε ασυνήθιστη αγάπη στα γράμματα. Ο πατέρας του δεν ήταν οικονομικά ευκατάστατος γι’ αυτό πούλησε τα δύο αροτριόντα βόδια και το μοναδικό ποτιστικό χωράφι, που το έχει τώρα η Αγγελική, σύζυγος Βασιλείου Εβερκίοδη το γένος Κων. Δούρου, για να σπουδάσει.

Εισήχθη στη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία Αθηνών και εξήλθε με βαθμό άριστα. Διορίστηκε στο Ανδρώνι, ως δάσκαλος. Στη συνέχεια στο χωριό Κλεινδία Ηλείας, μετετέθη στο Σχολείο Μηλεών όπου παρέμεινε επί 17ετία και εν συνεχεία στο Δημοτικό Σχολείο Καλολετσής όπου δίδαξε επί 17 χρόνια, αφήσας παντού άριστες εντυπώσεις. Στο βιβλίο η “Ιστορία των Μηλεών Ηλείας” του Παναγιώτου Σπ. Μπιλάλη αναφέρονται θερμά λόγια για τον διδάσκαλον και τον άνθρωπο Γιάννη Φραγκούλη.

Οικογένεια Ιωάννου Παναγιώτου Φραγκούλη

Ο Ιωάννης, το πρώτο παιδί του Παναγιώτη Φραγκούλη, που όταν ενηλικιώθη, με τα λοιπά αδέλφια του μετέβη στην Αθήνα και άσκησε το επάγγελμα του τυπογράφου περιζήτητος από όλες τις μεγάλες εφημερίδες της Πρωτεύουσας. Πήρε γυναίκα ονόματι Φρόσω εκ της οποίας απέκτησε τα παρακάτω τέκνα: τον Παναγιώτη, που γεννήθηκε το 1914 και σκοτώθηκε, την Θεοφανώ που γεννήθηκε το 1917 και απεβίωσε το 1920. Μετά τον θάνατο της Φρόσως, ο Ιωάννης Π. Φραγκούλης παντρεύτηκε την εκ Σύρου Μαίρη Σπυριδάκη το 1922 με την οποία απέκτησε 1) το 1923 τον Αναστάσιο 2) το 1926 γεννήθηκε η Λαμπρινή που υπανδρεύθη τον εκ Δούκα Σόλωνα Λαμπρόπουλου εκ του οποίου απέκτησε θυγατέρα ονομασθείσα Πηνελόπη και 3) το 1927 γεννήθηκε η Θεοφανώ η οποία υπανδρεύθη τον Κων/νο Κουφόπουλο. Εκ του γάμου αυτού απέκτησε τη Μαίρη. Οι Αναστάσιος, Λαμπρινή και Θεοφανώ, μεγάλωσαν σε ένα ηθικό περιβάλλον. Διαμόρφωσαν κοινωνικό χαρακτήρα. Έχουν δημιουργήσει ευτυχισμένες οικογένειες.

Οικογένεια Κίμωνος Παναγιώτου Φραγκούλη

Υπηρέτησε στο Στρατιωτικό τυπογραφείο και διευθυντής στη ΓΑΓΥΕΚ (Γενική Αποθήκη Γραφικής Ύλης). Εξαίρετος άνθρωπος με ηθικό χαρακτήρα. Στις 15-8-1927 ήρθε σε πρώτο γάμο μετά της Αντωνίας Κοσκινά και την 4-3-1937 σε δεύτερον γάμον μετά της Αρτεμίσιας Λάλη εκ της οποίας απέκτησε γιο με το όνομα Αργύρης. Δεκαπέντε (15) ημέρες μετά την γέννησή του ενέσκυψε ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος με τις πρώτες νίκες των Ελλήνων επί των Ιταλών. Την επέμβαση της Γερμανίας και την κατοχή, μια ζοφερή 4ετή νύχτα μέχρι την απελευθέρωση.

Οικογένεια Ανδρέου Παναγιώτου Φραγκούλη

Ο Ανδρέας υπηρέτησε ως δικαστικός υπάλληλος. Παρακολουθούσε μαθήματα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είχε όμως ειδύλλιο με την πανέμορφη Πόπη Νέννα και δεν πήρε πτυχίο. Με το γάμο του με την Πόπη απέκτησε γιο, ονόματι Σπύρο. Είχε φίλους στην υψηλή κοινωνία της Αθήνας και ήταν αχώριστος φίλος με τον θεατρικό συγγραφέα Δημήτρη Ψαθά. Ο γιος του Σπύρος παρακολούθησε μαθήματα αεροναυπηγικής στην Ιταλία και άσκησε την ειδικότητα του αεροναυπηγού, ως διευθυντής στο εργοστάσιο του Μιλάνου. Ενυμφεύθη την Αγγελική Στούκα εκ της οποίας απέκτησε κόρη που έλαβε το όνομα Κυριακή (Μίμα) η οποία σπούδασε στην Ιταλία Αρχιτεκτονική και παντρεύτηκε τον Αρχιτέκτονα Κων/νο Παππά και απέκτησε ένα γιο που ονομάστηκε Σπύρος.

Οικογένεια Γεωργίου Παναγιώτου Φραγκούλη

Ο Γεώργιος και χαϊδευτικά Γώγος ήταν υπάλληλος στην Εισαγγελία Αθηνών, μετά δε την συνταξιοδότησή του άσκησε το επάγγελμα του τυπογράφου. Ήταν αγνός, εύπιστος και χωρίς πονηριές. Πολέμησε στη Μικρά Ασία διακριθείς για απαράμιλλη ανδρεία προαχθείς σε επιλοχία. Οι εφημερίδες έγραψαν για την ανδρεία του. Ενυμφεύθη την Αικατερίνη Κολιοπούλου και απέκτησε δυο θυγατέρες τη Φανή και τη Σοφία και γιο τον Παναγιώτη. Η Φανή παντρεύτηκε τον Τάσο Χατζηθεοδώρου, πολιτικό μηχανικό με τον οποίο απέκτησε δύο γιούς τον Μιχάλη και τον Γιώργο.

Η Σοφία, διοικητικός υπάλληλος του ΙΚΑ δεν παντρεύτηκε. Ο Παναγιώτης (Τάκης), το αγόρι του Γώγου, σπούδασε στο Πολυτεχνείο. Πήγε στη Γαλλία και πήρε την ειδικότητα πολεοδόμου. Ο καθηγητής του Γεώργιος Κανδύλης τον ξεχώριζε για την άριστη αντίληψή του. Δυστυχώς πέθανε πολύ νωρίς.

Οικογένεια Ιωάννου Κων/νου Φραγκούλη

Ο Ιωάννης Κ. Φραγκούλης (πήρε το όνομα του παππού του Αναγνώστη). Νυμφεύθηκε την Χριστίτσα, θυγατέρα θεοδώρου Κοντόγιωργα η οποία του χάρισε 12 παιδιά τα παρακάτω 1) την Μαρία το 1923, 2) τον Κωνσταντίνο το 1924, 3) τον Διονύσιον το 1925,4) την Αναστασία το 1927, 5) την Αικατερίνη το 1928, 6) την Αντωνία το 1930, 7) την Ησυχίαν το 1931, 8) την Πηγή το 1933, 9) την Ρουμπίνη το 1934, 10) την Αγγελική το 1936, 11) τον Νικόλαον το 1937 και 12) τον Γεώργιον το έτος 1939.

Ο γιος του Κωνσταντίνος και επί το λαϊκότερο Κωνσταντής κατετάγη στη χωροφυλακή. Έδωσε εξετάσεις για τη Σχολή αξιωματικών χωροφυλακής. Πρώτος επιτυχών και κατά την έξοδον του από το Σώμα είχε το βαθμό του ταξιάρχου. Άριστος αξιωματικός και προπαντός ηθικότατος (αγνός) άνθρωπος.

Είχε νυμφευθεί την Αφροδίτη, θυγατέρα του συνταγματάρχη Νικολάου Γκανιάτσα. Από το γάμο τους γεννήθηκαν δύο θυγατέρες η Χριστίνα και η Βιβιάνα (Παρασκευή) οι οποίες μπήκαν στη φυσικομαθηματική σχολή του Πανεπιστημίου. Η πρώτη διορίστηκε στο υπουργείο Οικονομικών και η δεύτερη στη Μετεωρολογική Υπηρεσία. Δυστυχώς ο Κωνσταντής έφυγε νωρίς. Ο Διονύσιος επέτυχε σε διαγωνισμό του Ι.Κ.Α. (είναι ο γράφων για το γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας Φραγκούλη). Ενυμφεύθη την Ιωάννα, θυγατέρα Ιωάννου Πένταρη και απέκτησε δύο γιούς. Το Γιάννη, διοικητικό υπάλληλο του Ι.Κ.Α. και το Δημήτρη, χημικό μεταλλείου. Δυστυχώς η σύζυγός μου έφυγε πολύ νωρίς.

Η θυγατέρα του Αναστασία προσελήφθη στους Ελληνικούς Σιδηροδρόμους. Υπανδρεύθη τον επίσης υπάλληλο των Ελληνικών Σιδηροδρόμων Κων. Ντάουλα και απέκτησαν θυγατέρα ονόματι Αννα η οποία προσελήφθη εις την Ολυμπιακή Αεροπορία. Ενυμφεύθη τον Φώτιο Σουλαχάκη, απέκτησαν δίδυμα τέκνα την Αναστασία και Μαρία και Αργύριον και Κωνσταντίνο.

Η θυγατέρα του Αικατερίνη δεν υπανδρεύθη. Έζησε με τους γονείς της και στη συνέχεια με την αδελφή της Αγγελική. Η θυγατέρα του Αντωνία μετανάστευσε στον Καναδά όπου εργάσθη ως νοσοκόμος. Επιστρέψασα στην Ελλάδα υπανδρεύθη τον εργολάβο οικοδομών Σπυρίδωνα Γιαννακόπουλο και απέκτησαν δύο θυγατέρες, την Χαρούλα, που πήρε πτυχίο μηχανικού του Πολυτεχνείου και την Νεκταρία που πήρε πτυχίο βιολόγου.

Η θυγατέρα του Ρουμπίνη μετανάστευσε στο Μόντρεαλ όπου εργάσθη ως νοσηλεύτρια. Υπανδρεύθη τον Στέλιο Νερατζουλάκη. Ο γάμος τους διελύθη. Απέκτησαν δύο τέκνα. Την Αικατερίνη, που σπούδασε στο Λονδίνο και τον Παναγιώτη που παρέμεινε με την μητέρα του που εργάσθηκε πολύ για να τον βοηθήσει και έχει όλα τα προσόντα ν’ αναδειχθεί.

Η θυγατέρα του Πηγή μετανάστευσε στο Μόντρεαλ και παντρεύτηκε τον συμπατριώτην Χρήστον Νικολόπουλο. Απασχολήθηκε ως νοσηλεύτρια. Απέκτησαν δύο παιδιά την Αδαμαντίαν και τον Θεόδωρον. Η Αδαμαντία υπανδρεύθη τον Έλληνα Κων/νο Βοναπάρτη και απέκτησαν τέκνον που το ονόμασαν Νικόλαον.

Η Αγγελική, ένατη θυγατέρα του, μετανάστευσε κι αυτή στο Μόντρεαλ κι εργάστηκε ως νοσηλεύτρια. Επέστρεψε στην Ελλάδα και παντρεύτηκε τον Νικόλαον Κουτρουμπή και απέκτησε μια θυγατέρα, την Ειρήνη, που σπούδασε στην Ιταλική Φιλολογία και τον Παναγιώτη που σπούδασε στο Χημικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Αυτή ανέλαβε να περιποιείται την μητέρα μας μετά τον θάνατο του πατέρας μας και την αδελφήν μας Αικατερίνην. Το ενδέκατον τέκνο του Ιωάννου Φραγκούλη επέζησε μόνο δύο έτη.

Ο βενιαμίν της οικογένειας Ιωαν. Φραγκούλη, ο Γεώργιος, υπήρξε Επιμελής στο Δημοτικό και Γυμνάσιο, με καθαρό πνεύμα και πλούσιο συναισθηματικό κόσμο. Έλαβε μέρος σε διαγωνισμό του Ι.Κ.Α. και πέτυχε σε πολύ καλή σειρά. Όλοι μιλούν για τον αδαμάντινο χαρακτήρα του. Υπανδρεύθη την συνάδελφόν του Σοφία Ζυγώλη κι απέκτησαν δύο αγόρια τον Γιάννη και το Μανώλη που θ’ ακολουθήσουν τα ίχνη των καλών τους γονέων.

Αυτή ήταν συνοπτική ιστορία δύο αιώνων της Οικογένειας Φραγκούλη. Ασφαλώς θα υπάρξει συνέχεια της ιστορίας της την οποία θα καταγράψει κάποιος άλλος Φραγκούλης.

Σήμερα ο θεσμός της οικογένειας διέρχεται σοβαρή κρίση. Η πολιτεία πρέπει να εξετάσει το θέμα αλλιώς θα υπάρξει οικογενειακή χαλάρωση. Πρέπει η οικογένεια να βρει την ισχυρή συνοχή της για χάρη της αυριανής κοινωνίας.

Εύχομαι ολόψυχα να εκλείψει η κρίση το δυνατό συντομότερο και η οικογένεια να ξαναβρεί την παλαιά άρρηκτη συνοχή της.

 

* Το κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο «Η ιστορία του χωριού Δούκα – Ηλείας» του επίτιμου δικηγόρου Κωνσταντίνου Ιωάννου Γκοτζιά.

Ο Διονύσιος Ιωάννου Φραγκούλης απέστειλε την ιστορία και το γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας Φραγκούλη με τον τίτλο “Περί της Οικογένειας Φραγκούλη του χωριού Δούκα του Νομού Ηλείας”