Κινήματα Απελευθέρωσης

Το κίνημα της απελευθέρωσης από την Τουρκική τυραννία δεν εκδηλώθηκε πρώτη φορά το 1821. Από την πρώτη στιγμή που επιβλήθηκε η Τουρκική δύναμη, η σκέψη των Ελλήνων ήταν πως θ’ απαλλαγεί απ’ αυτήν. Δεν εκδηλωνόταν μόνο από εκείνους που ζούσαν τη σκλαβιά, αλλά και από εκείνους που ζούσαν ελεύθεροι στη Δύση. Οργανώσεις και πρόσωπα καλλιεργούσαν τη σκέψη πως θα αποτινάξουν το βάρος που τους επλάκωνε, με λόγια και έργα, υλικά και πνευματικά. Έπαιρναν πρωτοβουλίες κι ερέθιζαν το αίσθημα που υπέβοσκε στην ψυχή κάθε Έλληνα. Ήταν πόθος όλων των Ελλήνων, ήταν πάθος που φώλιαζε μέσα στη ζωή τους. Με το πρώτο σύνθημα που έδιναν εκείνοι που έπαιρναν πρωτοβουλία, ξεσηκωνόταν όλος ο λαός. Ήταν το έναυσμα της σπίθας που έκαιγε μέσα στα σπλάχνα του. Περίμεναν να ηχήσει το σάλπισμα του ξεσηκωμού. Και τότε ο ξυπόλητος και δυστυχής ραγιάς που υπέκυπτε στα κελεύσματα και τις ορέξεις του βάρβαρου και άξεστου καταπατητή του τόπου, που το μόνο που ήξερε ήταν να επιβάλεται με τη βία, σήκωνε το ανάστημά του, αναπτέρωνε το ηθικό του και με τα στοιχειώδη μέσα που διέθετε εναντιωνόταν στον Τούρκο. Κάθε ξεσηκωμό τον πλήρωνε με αίμα, με διωγμούς, με θυσίες. Κι όμως δεν το έβαζε κάτω. Το 1463, το 1532 με την Επανάσταση Δόρια, το 1687 εκείνη του Ενετού Μοροζίνη, κατά την οποία έγινε η μεγαλύτερη ζημιά στην Ακρόπολη των Αθηνών, το 1770 με την επανάσταση των Ορλωφικών. Η επανάσταση του 1821 ήταν η 124η εξέγερση. Εδόθηκε όρκος πίστης στον αγώνα για λευτεριά, ανεξαρτησία και δικαιοσύνη. Ο Καμπούρογλου γράφει: "με την επανάσταση μας συνδέει ο θαυμασμός, με την παλαιότητα ο πόνος".

Οι θυσίες χαλίβδωναν περισσότερο το λαό στην επίτευξη του σκοπού του. Δε λογάριαζε τις αστήρευτες δυνάμεις μιας αυτοκρατορίας. Δεν υπολόγισε το κλίμα που είχαν επιβάλει οι λεγόμενες μεγάλες δυνάμεις με την Ιερά Εξέταση. Ένοιωσε ότι ήλθε ο καιρός να ξεσηκωθεί, να δείξει το απόθεμα της ψυχικής δύναμης που έτρεφε μέσα του κι έθεσε σαν οδηγό του, σαν σκοπό του το "ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ή ΘΑΝΑΤΟΣ".

Η παιδεία, όσο ατροφική και αν ήταν, και η Εκκλησία, ήσαν οι μεγάλοι παράγοντες που καλλιέργησαν και πλαστούργησαν τη ψυχή του κάθε Έλληνα, την υποχρέωσή του να διατηρήσει την Ελληνικότητά του, τη συνείδηση ότι είναι Χριστιανός και να μην υποκύψει στη βία και τον εξισλαμισμό.

Η δύναμη αυτή του ραγιά για την Εθνική Ελευθερία, κρυβόταν μέσα στα κόκκαλά του τα ιερά, όπως ο Εθνικός μας ποιητής εκφράζει στον Εθνικό μας ύμνο. Μήτρα και λίκνο ελευθερίας ήταν τα ιερά κόκκαλα. Παράδοση χιλιόχρονη.

Μ’ αυτά τα ακατανίκητα εφόδια αποφάσισε να συγκρουσθεί με τον κολοσσό της Τουρκικής Αυτοκρατορίας. Ο Δαυβίδ και ο Γολιάθ. Με αυτά τα εφόδια υπονόμευσε τον κατακτητή. Ξεσήκωσε όχι μόνο ολόκληρη την Ελλάδα, αλλά ολόκληρη τη Βαλκανική γη, όλον τον κόσμο εναντίον της βαρβαρότητας. Μ’ αυτά τα εφόδια και τις θυσίες, ξύπνησε τις συνειδήσεις των ελεύθερων ανθρώπων και δημιούργησε τον φιλελληνισμό που τόσο βοήθησε στον αγώνα.

Με τον ηρωισμό, τις θυσίες και το μεγαλείο του αγώνα όλων των Ελλήνων έδειξε πως οι δούλοι γίνονται ελεύθεροι, όπως αναγράφεται στον ανδριάντα της μεγάλης στρατιωτικής φυσιογνωμίας, του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη.

Για να φτάσει όμως το όνειρο και ο σκοπός να γίνει πραγματικότητα, χρειαζόταν καλλιέργεια, δουλειά. Χρειαζόταν οργάνωση, ώστε το πνεύμα του ξεσηκωμού να μπει στη ζωή του λαού, να ωριμάσει. Να περάσει από ερημιές, από μυστικά μονοπάτια, από βουνά και κάμπους, από λημέρια καπεταναίων. Να γεμίσει την ψυχή όλων με θάρρος για ηρωικές πράξεις. Να γίνει τραγούδι λευτεριάς και θυσίας.

Το έργο της οργάνωσης ανέλαβαν τρία Ελληνόπουλα. Ο Σκουφάς, ο Τσακάλωφ και ο Ξάνθος, που συνέστησαν το 1814 τη Φιλική Εταιρεία. Με υπομονή, επιμονή, μεθοδικότητα και με τον πατριωτικό θησαυρό που είχαν στην καρδιά τους έσπειραν το πνεύμα του ξεσηκωμού, ώστε τα πλοκάμια να φθάσουν σε όλες τις μεριές της Ελλάδος. Να ξανάρθει στη μνήμη όλων των Ελλήνων η θυσία του Πατριάρχη. Να ιδούν το σκοινί στην Ωραία Πύλη της Αγίας Σοφίας. Να ξεσηκωθεί όλη η διανόηση, μέσα κι έξω από τον σκλαβωμένο τόπο, ώστε με ένα πνεύμα που θα φτερουγίσει σ’ όλο τον αέρα, με μια ψυχή ν’ αγωνιστούν για το ξεσκλάβωμα της Πατρίδας.

Ο σπόρος που έσπειρε η Φιλική Εταιρεία βρήκε γόνιμο έδαφος στις καρδιές των μορφωμένων Ελλήνων που το μετέφεραν στον απλό λαό που έφερνε στην πλάτη του το μεγαλύτερο βάρος της δυστυχίας και της τυραννίας. Περίμενε να ακούσει τη χαρμόσυνη καμπάνα του ξεσηκωμού. Ν’ ακούσει το δεύτε λάβετε το φως της λευτεριάς.

 

* Το κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο «Η ιστορία του χωριού Δούκα – Ηλείας» του επίτιμου δικηγόρου Κωνσταντίνου Ιωάννου Γκοτζιά.