Δουκέϊκα εξωκκλήσια - Άγιος Γεώργιος

Οι Δουκαίοι ήσαν συνδεδεμένοι με τα εξωκκλήσια τους. Συνδεδεμένοι με τον Άγιο Γεώργιο και ο Άγιος Γεώργιος συνδεδεμένος μ’ όλη την περιοχή, με την Κάπελη, μ’ όλη τη Φολόη. Από τον καιρό που εγκαταστάθηκε στη Φολόη ήταν ο προστάτης των δένδρων της Φολόης, των υλοτόμων της Φολόης, των κτηνοτρόφων ακόμη και των βαλανιδιών για τα ζώα. Προπαντός όμως προστάτευε όλα τα γύρω χωριά κι εκείνα τον αγαπούσαν, τον θεωρούσαν σαν δικό τους Άγιο. Γι’ αυτό τον βλέπουμε να μάχεται μπροστά με το λευκό του άλογο, να εμψυχώνει τους Έλληνες που έχυναν το αίμα τους για την πίστη και της ελευθερία.

Πότε χτίστηκε το εκκλησάκι του Αγίου δεν είναι γνωστό. Δεν συμπίπτει με την ανακαίνιση κι επέκταση από τον Ιωάννη Ευθυμίου. Γιατί θα ήταν πολύ αφελές να θεωρούμε ότι ο Άγιος ήταν στην Κάπελη χωρίς στέγη έστω και μικρή. Επεκτάθηκε από τον I. Ευθυμίου και ανακαινίστηκε από τους νεώτερους Δουκαίους σ’ ένα όμορφο εξωκκλήσι.

Η θέση που έγινε το εκκλησάκι δεν ήταν τυχαία. Από εκεί πέρναγε ο δρόμος που ένωνε την Ορεινή Ηλεία με το Δούκα που ήταν το οικονομικό κέντρο της περιοχής.

Ο δρόμος που ένωνε το Δούκα με την Ορεινή Ηλεία, περνούσε από τον κάμπο, ακολουθούσε την πλαγιά, προχωρούσε το δύσβατο στενό γεμάτο πέτρες και πουρνάρια μονοπάτι. Αναστέναζαν τα καημένα τα γαϊδουράκια ώσπου να περάσουν την ανηφόρα. Οι γυναίκες και οι άνδρες με ένα ραβδί στο χέρι ν’ ακουμπάνε, υπομονετικά και κουβεντιάζοντας, έβγαιναν στη μικρή επίπεδη περιοχή, στο ξέφωτο, κι ανηφορίζοντας, έφθαναν στο οροπέδιο της Φολόης. Εκεί οι Δουκαίοι, από παλιά, ακριβώς δεν γνωρίζουμε πότε, είχαν χτίσει το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου.

Δεν ήταν μόνο η βαθειά πίστη των Δουκαίων στον Άγιο για να τον τιμήσουν χτίζοντας το εκκλησάκι. Το Δούκα, όπως έχει αναφερθεί ήταν το εμπορικό κέντρο της περιοχής, από το οποίο εφοδιαζότανε η Ορεινή Ηλεία. Είχε, εκτός από το Εμπόριο, και οικονομικούς παράγοντες, που έδιναν ζωή στον τόπο. Δεν υπήρχε άλλος δρόμος επικοινωνίας. Η επικοινωνία γινόταν με μουλάρια και άλογα που εξυπηρετούσαν τις μεταφορές. Ο δρόμος μακρινός και κοπιαστικός. Οι διαβάτες βρίσκονταν στην ανάγκη να ξεκουραστούν, να διανυκτερεύσουν. Οι Δουκαίοι για την εξυπηρέτηση όσων περνούσαν από εκεί αλλά και των κτηνοτροφών της περιοχής, κατασκεύασαν δίπλα στο εκκλησάκι σκεπασμένους χώρους και στέρνα που μάζευε βρόχινο νερό για τις πρώτες ανάγκες και για το καλοκαίρι, αφού η περιοχή δεν έχει νερό, ακόμα και μέχρι σήμερα. Ο χώρος ήταν ανοιχτός και η εξυπηρέτηση μεγάλη.

Το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου έχει συνδεθεί με το οροπέδιο της Φολόης και την ιστορία του. Εκεί ανθεί στις ψυχές η πολύριζη κληρονομιά του Εικοσιένα, με τους αγώνες για την ελευθερία από τον Τουρκικό ζυγό. Εκεί λημέριαζαν οι καπεταναίοι της Ορεινής Ηλείας κι έδειναν κουράγιο στους καταπιεζόμενους χωρικούς.

Γύρω από το εκκλησάκι έγιναν μάχες και θυσίες κατά των τουρκαλβανών Λαλαίων. Ο Άγιος πάντοτε στάθηκε ακλόνητος βοηθός των αγωνιζομένων. Οι μαχόμενοι κατά τη μεγάλη μάχη, με την πίστη στο Θεό για τη νίκη, τους εφάνη ότι είδαν προπορευόμενο νέο, πάνω σε άσπρο άλογο, μαχόμενο. Τον εξέλαβαν ότι ήταν ο Άγιος και με την πεποίθηση ότι μπήκε μπροστά στη μάχη, ενθουσιάστηκαν, πήραν δύναμη, καταδίωξαν τους τυράννους και τους έτρεψαν σε φυγή. Κατά τη μάχη αυτή ο εκ Δούκα Ιωάννης Ευθυμίου μαχόμενος, ευρέθη μεταξύ δύο τουρκαλβανών. Σκότωσε τον έναν και ετραυμάτισε τον άλλο. Επληγώθει όμως και ο ίδιος. Γιατρεύτηκε από το γιατρό Αγαμέμνωνα Αυγερινό, το μεγάλο αυτόν πατριώτη που τόσα πολλά προσέφερε (κατά τον Γ. Χρυσανθακόπουλο).

Τη σωτηρία του ο Ιωάννης Ευθυμίου την απέδωσε στον Άγιο και σε ανάμνηση κι ευγνωμοσύνη μεγάλωσε το ναό. Στο νέο ναό εντειχίστηκε πλάκα στην οποία αναγράφεται: "Εις μνήμη των πεσόντων εκεί κατά την δεύτερη μάχη, τη συνδρομή των ορθοδόξων Χριστιανών, ηγέρθη ο ναός του Αγίου Γεωργίου υπέρ πεσόντων. Ιωάννης Ευθυμίου".

Το εκκλησάκι ανακαινίσθηκε το 1853 και με Β.Δ. του 1913 κατοχυρώθη υπέρ του Αγίου Νικολάου Δούκα. Ο τόπος που είναι εκεί η εκκλησία είναι πανοραμικός. Η μάγισσα φύση, έχει σκορπίσει απλόχερα της γύρω φυσικά θέλγητρα, που δένουν τον άνθρωπο με τη γη και τον κρατούν για πάντα εραστή της. Οι πανύψηλες βελανιδιές και το απέραντο δάσος δίνουν μια ξεχωριστή εικόνα, με την αγριάδα και την ομορφιά. Την Άνοιξη σκορπίζει πρασινάδα. Πρασινίζουν τα κλαδιά και οργιάζει η γη χορτάρι, λουλούδια μυρωδάτα.

Στην γιορτή του Αγίου γινόταν μεγάλο πανηγύρι. Όλα τα γύρω χωριά πήγαιναν να προσκυνήσουν, να παρακαλέσουν για τη βοήθειά του. Πριν την επανάσταση, όπως αναφέρει ο Γ. Χρυσανθακόπουλος, στη γιορτή δεν πήγαιναν μόνο Χριστιανοί αλλά και Τουρκαλβανοί αγάδες. Είχαν καθιερωθεί ιππικοί αγώνες με βραβείο στους νικητές μια πλουμιστή κουλούρα, έναν τράγο ή κριάρι που πρόσφεραν οι κτηνοτρόφοι, από τους οποίους ήταν γεμάτη η Φολόη. Πολλές φορές περνούσαν τα πρόβατα μπροστά από το εκκλησάκι να ευλογηθούν από τον Άγιο. Τα πανηγύρια συνεχίσθηκαν και μετά την επανάσταση και συνεχίζονται ακόμη σε μικρότερη κλίμακα.

Στο προαύλιο της εκκλησίας υπήρχε μια θεόρατη βελανιδιά, όμορφη, επιβλητική, με πολλά κλαδιά. Στους κλώνους της κρέμαγαν κούνιες τα παιδιά και κουνιόντουσαν. Γινόταν χαλασμός. Έπεσε κι αυτή, θύμα κεραυνού που έκαψε την καρδιά της και την μετέβαλε σ’ ερείπια. Μένει μόνος ο Άγιος, συντροφιά με το δάσος κρατώντας στο χέρι το κοντάρι. Φύλακας της Φολόης.

Οι Δουκαίοι δεν ξεχνούν το εκκλησάκι του. Το συντηρούν να είναι πάντα έτοιμο να δεχθεί κάθε προσκυνητή, να του χαρίσει την ευλογία του.

Τώρα δεν βλέπεις γαϊδουράκια να κουβαλάνε προσκυνητές. Τ’ αυτοκίνητα γεμίζουν την περιοχή και τα κορναρίσματα αντικαθιστούν τα γκαρίσματα των γαϊδουριών. Η εξέλιξη προχωρεί παντού. Ο δεσμός των Δουκαίων με τον Άγιο είναι άρρηκτος. Έχει δεσμό από αίμα, θυσίες και αγώνες.

 

* Το κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο «Η ιστορία του χωριού Δούκα – Ηλείας» του επίτιμου δικηγόρου Κωνσταντίνου Ιωάννου Γκοτζιά.